तणाव व्यवस्थापनाचे उपाय

• कामाचे योग्य नियोजन (Time Management): कामाचे प्राधान्यक्रम ठरवा आणि कामाचे लहान भागांमध्ये विभाजन करा. यामुळे कामाचा ताण कमी जाणवतो.
• शारीरिक हालचाली आणि व्यायाम (Physical Activity): नियमित व्यायाम, चालणे (जॉगिंग), किंवा योग केल्याने तणाव निर्माण करणारे हार्मोन्स (corticosteroids) नियंत्रणात राहतात आणि मन शांत होते.
• पुरेशी झोप (Adequate Sleep): शरीराला आणि मनाला विश्रांती मिळण्यासाठी पुरेशी व नियमित झोप घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. झोपेचे वेळापत्रक निश्चित करण्याचा प्रयत्न करा.
• निरोगी आहार (Healthy Diet): ताजी फळे, भाज्या आणि प्रथिनेयुक्त आहार घ्या. साखर आणि चरबीयुक्त पदार्थ टाळा, कारण यामुळे मूडवर परिणाम होतो.
• व्यक्त व्हा आणि संवाद साधा (Communicate Openly): तुमच्या मनातील चिंता किंवा समस्या जवळच्या मित्रांशी, कुटुंबीयांशी किंवा विश्वासू सहकाऱ्यांशी शेअर करा. यामुळे मनावरील भार हलका होतो.
• स्वतःसाठी वेळ द्या (Me Time): कामाव्यतिरिक्त, तुम्हाला आवडणाऱ्या गोष्टींसाठी (छंद, संगीत ऐकणे, पुस्तक वाचणे) दररोज थोडा वेळ काढा. यामुळे मानसिक शांतता मिळते.
• विश्रांती तंत्र (Relaxation Techniques): माइंडफुलनेस (mindfulness), ध्यान (meditation) किंवा दीर्घ श्वासोच्छवासाचे व्यायाम केल्याने तणावाची पातळी कमी होते.
• व्यावसायिक मदत (Professional Help): जर तणाव खूप जास्त प्रमाणात वाढला असेल आणि दैनंदिन जीवनावर परिणाम होत असेल, तर व्यावसायिक समुपदेशक (counselor) किंवा मानसिक आरोग्य तज्ज्ञांची मदत घ्यायला अजिबात संकोच करू नका. 

कामाच्या ठिकाणी सकारात्मक वातावरण निर्माण करण्यासाठी सहकाऱ्यांसोबत चांगले आणि मैत्रीपूर्ण संबंध निर्माण करण्याचा प्रयत्न करा.